U Sarajevu je od 7. do 9. oktobra 2026. godine, u hotelu Hills na Ilidži, održana 35. međunarodna naučno-stručna konferencija poljoprivrede i prehrambene industrije – Agriconference 2026, u organizaciji Univerziteta u Sarajevu – Poljoprivredno-prehrambenog fakulteta. Ovogodišnja tema „Closing the Agri-Food Loop: Resources, Policy and Productivity“ povezala je pitanja održivog korištenja resursa, poljoprivrednih politika i produktivnosti, s naglaskom na primjenu naučnih rezultata u proizvodnji, preradi i potrošnji hrane.

Konferencija je okupila istraživače, univerzitetske nastavnike, stručnjake i predstavnike institucija, pružajući prostor za predstavljanje istraživanja, razmjenu iskustava i razvoj saradnje. Evidentirana su 132 registrirana učesnika iz 29 institucija i osam zemalja: Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Srbije, Sjeverne Makedonije, Poljske, Slovenije, Španije i Turske. Međunarodni karakter skupa dodatno su obogatili pozvani predavači, panelisti i gosti iz Brazila, Urugvaja, Italije, Belgije, Velike Britanije, Njemačke i Austrije. U programu su učestvovali i partneri projekta BAUHAUSBITES iz Velike Britanije, Portugala, Belgije, Italije, Norveške, Slovenije i Hrvatske.

Na konferenciji je predstavljeno 109 radova od ukupno 123 prijavljena, kroz 42 usmena izlaganja i 67 postera. Naučni program obuhvatio je četiri oblasti: biljnu proizvodnju, animalnu proizvodnju, prehrambenu tehnologiju i nutricionizam te ekonomiku poljoprivrede i prehrambene industrije.

Predavanja i diskusije koje povezuju nauku, politike i praksu

U uvodnom dijelu programa prof. dr. Zoran Popovski, potpredsjednik COST asocijacije, predstavio je mogućnosti koje COST pruža za međunarodno naučno povezivanje i istraživačku saradnju.

Prvi dan konferencije obilježila su četiri uvodna predavanja: Aleksandre Martinovske Stojcheske iz Sjeverne Makedonije, Paridea D’Ottavija iz Italije, Dragana Nikolića iz Srbije i Dražena Lušića iz Hrvatske. Njihova izlaganja otvorila su pitanja razvoja poljoprivredno-prehrambenih sistema, održivog upravljanja prirodnim resursima, izbora vrsta i sorata te sigurnosti i autentičnosti hrane.

Panel-diskusija bila je posvećena jačanju savjetodavnih i zadružnih sistema. Uz moderiranje prof. dr. Aleksandre Nikolić, iskustva su podijelili Marcus Peixoto i Bastiaan Reydon iz Brazila, Silvio Šimon iz Hrvatske, Carlos Rydström Henderson iz Urugvaja i An-Pang Lu iz Tajvana. Susret različitih institucionalnih i proizvodnih iskustava omogućio je razmatranje načina na koje znanje, javne politike i digitalna rješenja mogu bolje odgovoriti na potrebe poljoprivrednika.

Održan je i okrugli sto o oblikovanju urbanih prehrambenih sistema kroz pristup Novog evropskog Bauhausa, koji je moderirala Nadira Berbić, uz učešće predstavnika projekta BAUHAUSBITES. Program je time proširen na ulogu gradova i lokalnih zajednica u transformaciji prehrambenih sistema. Ovaj susret omogućio je razmjenu iskustava između akademske zajednice i evropskih partnera uključenih u razvoj održivih urbanih prehrambenih sistema.

Drugi dan bio je posvećen naučnim sesijama i poster-prezentacijama. Predstavljeni radovi obuhvatili su širok raspon tema, od prilagođavanja poljoprivrede klimatskim promjenama i očuvanja genetičkih resursa do inovacija u preradi hrane, digitalizacije i razvoja ruralnih područja. Diskusije su omogućile poređenje rezultata iz različitih sredina i sagledavanje njihove praktične primjene.

Regionalna akademska saradnja i razmjena istraživačkih rezultata

U okviru konferencije održan je sastanak Asocijacije fakulteta poljoprivrednih nauka jugoistočne Evrope (Association of Faculties of Agricultural Sciences in Southeast Europe – ASFASSE). Konferenciji je prisustvovalo i 28 gostiju povezanih s radom Asocijacije, uključujući dekane i predstavnike fakulteta iz Hrvatske, Slovenije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Sjeverne Makedonije. Ovaj susret pružio je dodatni prostor za povezivanje institucija i razgovor o zajedničkim akademskim i istraživačkim interesima.

Zaključci konferencije: održivost, inovacije, otpornost i saradnja

Na završnoj ceremoniji predstavljeni su zaključci četiri naučne sekcije, koji su ukazali na zajedničku potrebu za snažnijim povezivanjem istraživanja, proizvodnje i javnih politika.

U oblasti biljne proizvodnje naglašena je potreba za prilagođavanjem klimatskim promjenama kroz održivo upravljanje tlom, vodom i hranivima. Posebno je istaknuto da suša mora dobiti veći značaj u istraživanjima i poljoprivrednom planiranju. Prioriteti uključuju poboljšanje sposobnosti tla da zadržava vodu, efikasnije korištenje raspoloživih vodnih resursa te primjenu kultura i sorata tolerantnih na sušu i prilagođenih lokalnim uslovima. Digitalni alati i inovativne tehnologije trebaju podržati ove procese, uz aktivno uključivanje proizvođača i lokalnih zajednica.

Zaključci iz animalne proizvodnje usmjereni su na očuvanje autohtonih pasmina, unapređenje dobrobiti i zdravlja životinja te prilagođavanje hranidbe i načina upravljanja različitim fazama laktacije. Naglašene su mogućnosti primjene senzora i digitalnih platformi, kao i povezivanja stočarstva s održivim upravljanjem pašnjacima, obnovom vegetacije i očuvanjem biodiverziteta. Dugoročni uzgojni ciljevi trebaju se definisati uz saradnju porodičnih gazdinstava, savjetodavnih službi i istraživača.

U oblasti prehrambene tehnologije i nutricionizma izdvojeni su sigurnost hrane, praćenje rizika i usklađeno prikupljanje podataka. Istaknuti su razvoj funkcionalne i personalizirane hrane, primjena inovativnih tehnologija i tradicionalne fermentacije te bolje iskorištavanje nusproizvoda prehrambene industrije i razvoj održive ambalaže. Važno mjesto zauzeli su prehrambena pismenost, uravnoteženi i prihvatljivi školski obroci, očuvanje tradicionalne prehrambene baštine te jačanje sistema zaštite hrane od namjerne kontaminacije.

Zaključci sekcije ekonomike poljoprivrede i prehrambene industrije naglasili su da se održivost mora razmatrati zajedno s profitabilnošću gazdinstava, socijalnom uključenošću i ruralnim razvojem. Politike trebaju biti zasnovane na naučnim dokazima i prilagođene uslovima Zapadnog Balkana, dostupnim resursima, tržištu i institucionalnim kapacitetima. Posebno je istaknuta potreba za razmjenom znanja između istraživača, donosilaca odluka, proizvođača, privrede i potrošača.

Zajednička poruka konferencije jeste da održiv poljoprivredno-prehrambeni sistem zahtijeva usklađeno djelovanje duž cijelog lanca hrane. Efikasno korištenje resursa, očuvanje biodiverziteta i smanjenje otpada moraju biti povezani s inovacijama i provedivim politikama koje unapređuju produktivnost, sigurnost hrane i kvalitet života u ruralnim područjima.

Susreti i saradnja izvan konferencijskih sala

Program su upotpunili druženje na oglednom poligonu Fakulteta u Butmiru i gala večera. Ovi susreti pružili su priliku za nastavak razgovora u neformalnom okruženju, jačanje kolegijalnih veza i uspostavljanje novih kontakata.

Zahvalnost svima koji su doprinijeli konferenciji

Univerzitet u Sarajevu – Poljoprivredno-prehrambeni fakultet upućuje posebnu zahvalnost uvodnim predavačima Aleksandri Martinovskoj Stojcheskoj, Parideu D’Ottaviju, Draganu Nikoliću i Draženu Lušiću te panelistima Marcusu Peixotu, Bastiaanu Reydonu, Silviju Šimonu, Carlosu Rydströmu Hendersonu i An-Pang Luu na podijeljenom znanju, iskustvima i doprinosu međunarodnom dijalogu.

Posebnu zahvalnost upućujemo prof. dr. Zoranu Popovskom na predstavljanju COST mogućnosti za međunarodnu naučnu saradnju te predstavnicima ASFASSE-a na učešću i doprinosu povezivanju poljoprivrednih fakulteta u regiji.

Zahvaljujemo moderatorima i učesnicima okruglog stola, partnerima i učesnicima projekta BAUHAUSBITES, svim autorima i učesnicima konferencije, predsjedavajućim sekcija, recenzentima te članovima naučnog i organizacionog odbora. Zahvalnost upućujemo i kolegicama, kolegama, studentima i osoblju uključenim u pripremu i realizaciju skupa.

Posebno zahvaljujemo svim sponzorima, pokroviteljima i partnerima koji su podržali održavanje konferencije:

• Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke
• Ministarstvo za nauku, visoko obrazovanje i mlade Kantona Sarajevo
• Privredna/Gospodarska komora Federacije BiH
• JU Srednja muzička škola Sarajevo
• Opština Vukosavlje
• ProBio BiH
• Cener 21
• Plant d.o.o.
• Fruit Prom d.o.o.
• Mesna industrija MADI Tešanj d.o.o.
• METOS by Pessl Instruments
• PBP d.o.o. Konjic
• Mikro+Polo d.o.o.
• Edin Babić BH Delikatese d.o.o.
• Biona & Beyond d.o.o.
• Dermalab d.o.o.
• Noaland-Noazemlja d.o.o.
• Maksuz
• BH Milch
• Mcanon
• Yesari Group d.o.o. Sarajevo
• NewCold Metal Construction d.o.o. Usora

Zahvaljujemo im na podršci održavanju 35. Agriconference i doprinosu povezivanju nauke, obrazovanja i prakse.

Hvala svim učesnicima što su svojim radom, pitanjima i idejama doprinijeli ovogodišnjoj konferenciji. Radujemo se nastavku saradnje i novim susretima!